Κοινωνική Επιχειρηματικότητα

Κοινωνικές Συνεταιριστικές Επιχειρήσεις

Με το Ν. 4019/2011 περιγράφεται η Κοινωνική Οικονομία ως «το σύνολο των οικονομικών, επιχειρηματικών, παραγωγικών και κοινωνικών δραστηριοτήτων, οι οποίες αναλαμβάνονται από νομικά πρόσωπα ή ενώσεις προσώπων, των οποίων ο καταστατικός σκοπός είναι η επιδίωξη του συλλογικού οφέλους και η εξυπηρέτηση γενικότερων κοινωνικών συμφερόντων».

Τα περιγραφόμενα νομικά πρόσωπα ονομάζονται Κοινωνικές Συνεταιριστικές Επιχειρήσεις (Κοιν.Σ.Επ.) και πρόκειται για αστικούς συνεταιρισμούς με κοινωνικό σκοπό, που διαθέτουν εκ νόμου την εμπορική ιδιότητα.

Οι Κοινωνικές Συνεταιριστικές Επιχειρήσεις μπορούν να διακριθούν σε 3 είδη:

(α) Κοινωνικές Συνεταιριστικές Επιχειρήσεις Ένταξης

Οι Κοινωνικές Συνεταιριστικές Επιχειρήσεις Ένταξης αφορούν στην ένταξη στην οικονομική και κοινωνική ζωή όσων ανήκουν σε Ευάλωτες Ομάδες Πληθυσμού. Το προσωπικό των Κοιν.Σ.Επ. Ένταξης θα πρέπει να ανήκει σε Ευάλωτες Ομάδες Πληθυσμού τουλάχιστον κατά 40%. Οι Κοινωνικοί Συνεταιρισμοί Περιορισμένης Ευθύνης (Κοι.Σ.Π.Ε.) ανήκουν αυτοδικαίως σ’ αυτή την κατηγορία και υπάγονται στις διατάξεις του Ν. 4019/2011.

Ως Ένταξη νοείται η διαδικασία κοινωνικής ενσωμάτωσης ατόμων που ανήκουν στις ευπαθείς ομάδες του πληθυσμού, κυρίως μέσω της προώθησής τους στην απασχόληση.

Ευπαθείς Ομάδες Πληθυσμού είναι οι κοινωνικές ομάδες του πληθυσμού, των οποίων η συμμετοχή στην κοινωνική και οικονομική ζωή δυσχεραίνεται, είτε εξαιτίας κοινωνικών και οικονομικών προβλημάτων, είτε εξαιτίας σωματικής, ψυχικής, νοητικής ή αισθητηριακής αναπηρίας, είτε εξαιτίας απρόβλεπτων γεγονότων τα οποία επηρεάζουν την εύρυθμη λειτουργία της τοπικής και ευρύτερα περιφερειακής οικονομίας.

Οι ευπαθείς ομάδες χωρίζονται σε δύο κατηγορίες:

Ευάλωτες Ομάδες Πληθυσμού: Είναι οι ομάδες που η ένταξή τους στην κοινωνική και οικονομική ζωή εμποδίζεται από σωματικά και ψυχικά αίτια ή λόγω παραβατικής συμπεριφοράς (π.χ. ΑμΕΑ, εξαρτημένα άτομα, οροθετικοί, αποφυλακισμένοι, ανήλικοι παραβάτες).

Ειδικές Ομάδες Πληθυσμού: Είναι οι ομάδες που βρίσκονται σε μειονεκτική θέση ως προς την ομαλή ένταξή τους στην αγορά εργασίας, λόγω οικονομικών, κοινωνικών και πολιτισμικών αιτιών (π.χ. άνεργοι νέοι, άνεργες γυναίκες, άνεργοι άνω των 50 ετών, μονογονεϊκές οικογένειες, κ.ά.).

(β) Κοινωνικές Συνεταιριστικές Επιχειρήσεις Κοινωνικής Φροντίδας

Πρόκειται για Κοινωνικές Συνεταιριστικές Επιχειρήσεις παραγωγής και παροχής προϊόντων και υπηρεσιών κοινωνικού ή προνοιακού χαρακτήρα σε συγκεκριμένες ομάδες πληθυσμού, όπως ηλικιωμένοι, βρέφη, παιδιά, άτομα με αναπηρία και άτομα με χρόνιες παθήσεις.

(γ) Κοινωνικές Συνεταιριστικές Επιχειρήσεις Συλλογικού και Παραγωγικού Σκοπού

Είναι επιχειρήσεις παραγωγής προϊόντων και παροχής υπηρεσιών για την ικανοποίηση αναγκών της συλλογικότητας, στους τομείς του πολιτισμού, περιβάλλοντος, οικολογίας, παροχών κοινής ωφέλειας, αξιοποίησης τοπικών προϊόντων, διατήρησης παραδοσιακών δραστηριοτήτων κι επαγγελμάτων, κ.α.

Μέλη της Κοινωνικής Συνεταιριστικής Επιχείρησης μπορεί να είναι πολίτες, αλλά και νομικά πρόσωπα (δηλαδή επιχειρήσεις), εφόσον η συμμετοχή τους (των νομικών προσώπων) δεν υπερβαίνει το ποσοστό του 1/3 των μελών της. Δεν επιτρέπεται η συμμετοχή σε Κοινωνική Συνεταιριστική Επιχείρηση των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης και των Νομικών Προσώπων Δημοσίου Δικαίου (ΝΠΔΔ) που υπάγονται σ’ αυτούς. Κατ’ εξαίρεση σε Κοιν.Σ.Επ. Ένταξης μπορούν να συμμετέχουν ΝΠΔΔ με έγκριση του φορέα που τα εποπτεύει. Τα μέλη της συμμετέχουν με μία ψήφο, ανεξάρτητα από τον αριθμό των συνεταιριστικών μερίδων που κατέχουν. Το κεφάλαιο της Κοιν.Σ.Επ. διαιρείται σε συνεταιριστικές μερίδες, των οποίων ο αριθμός και η ονομαστική αξία – ίδια για κάθε μερίδα – καθορίζονται στο καταστατικό της επιχείρησης.

Τα μέλη της Κοιν.Σ.Επ. διαθέτουν τουλάχιστον από μία υποχρεωτική συνεταιριστική μερίδα, ως ελάχιστη χρηματική συμμετοχή στο κεφάλαιο της επιχείρησης, το ύψος της οποίας ορίζεται ελεύθερα από το καταστατικό και είναι ίσο για όλα τα μέλη. Οι συνεταιριστικές μερίδες αποκτούνται με την καταβολή μετρητών.

Για τη σύσταση της Κοιν.Σ.Επ. τηρείται η διαδικασία ίδρυσης ενός αστικού συνεταιρισμού. Το καταστατικό πρέπει να υπογράφεται από εφτά τουλάχιστον πρόσωπα, αν πρόκειται για Κοιν.Σ.Επ. Ένταξης ή πέντε αν πρόκειται για Κοινωνικής Φροντίδας ή Συλλογικού Σκοπού. Πρότυπο καταστατικό διατίθεται απ’ τον διαδικτυακό τόπο του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης.

Οι Κοιν.Σ.Επ. εγγράφονται στο Μητρώο Κοινωνικής Επιχειρηματικότητας και υποχρεούνται, πριν την έναρξη της δραστηριότητάς τους, να υποβάλλουν αίτηση και τα απαιτούμενα δικαιολογητικά για την καταχώρισή τους στο Μητρώο. Η υποβολή της αίτησης και των δικαιολογητικών μπορεί να γίνει και ηλεκτρονικά.

Υποβολή δήλωσης έναρξης εργασιών μιας Κοιν.Σ.Επ. στην αρμόδια Δ.Ο.Υ. μπορεί να γίνει μόνο μετά τη χορήγηση της βεβαίωσης εγγραφής της στο Μητρώο Κοινωνικής Επιχειρηματικότητας. Στη σφραγίδα, στα έντυπα και στα υπόλοιπα σχετικά έγγραφα της Κοιν.Σ.Επ. αναγράφεται υποχρεωτικά ο αριθμός εγγραφής τους στο Μητρώο.

Οι πόροι της Κοιν.Σ.Επ. αποτελούνται από το κεφάλαιο της επιχείρησης, δωρεές τρίτων, έσοδα από την επιχειρηματική της δραστηριότητα, επιχορηγήσεις από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων, την Ε.Ε. ή άλλους διεθνείς ή εθνικούς οργανισμούς, καθώς και κάθε άλλο έσοδο από την ανάπτυξη των δραστηριοτήτων της, σύμφωνα με το καταστατικό της. Επίσης μπορούν να δεχθούν χρηματοδότηση από το Ταμείο Κοινωνικής Οικονομίας, το οποίο συστήνεται με Κοινή Υπουργική Απόφαση, από το Εθνικό Ταμείο Επιχειρηματικότητας και Ανάπτυξης και τον Αναπτυξιακό Νόμο.